bagnet — broń biała, rodzaj sztyletu, nakładany na lufę karabinu lub pistoletu maszyn.; służy do walki wręcz; nazwa od fr. m. Bajonna, gdzie został wynaleziony w poł. XVII w.; wprowadzenie bagnetu spowodowało wyeliminowanie z piechoty pikinierów.

biedermeier — styl charakterystyczny dla wnętrz, zwł. dla meblarstwa, typowy dla niem. kultury mieszczańskiej 1815–48; termin stosowany też w odniesieniu do sztuki krajów środk. i wsch. Europy; biedermeier nawiązywał do stylu empire i sztuki ang. XVIII w.; meble gł. o prostych, funkcjonalnych formach; jasne tapety; suto drapowane firanki, wzorzyste dywany; liczne bibeloty; w malarstwie biedermeier zaznaczył się gł. w tematyce (widoki wnętrz, sceny z życia małego miasteczka, portrety).

chanukowa lampka — żydowski świecznik z ośmioma tulejkami na świece lub pojemnikami na oliwę osadzonymi na wspólnej listwie, zapalanymi zwykle dodatkową świecą zw. posługaczem [hebr. szamesem], kolejno przez 8 dni święta Chanuka; metal., drewn., porcelanowa lub kam., często ze zdobionym zapleckiem.

karabela — szabla pochodzenia wsch. z rękojeścią otwartą i głowicą w kształcie stylizowanej głowy orła; w Polsce w XVII i XVIII w. bogato zdobiona k. była używana do uroczystych strojów kontuszowych; rękojeści k. były oprawne w srebro lub złoto i wysadzane szlachetnymi kamieniami; jako broń bojowa (bez ozdób) rozpowszechniona w okresie panowania Jana III Sobieskiego; była symbolem przynależności do stanu szlacheckiego, od XIX w., wraz z kontuszem, stała się elementem nar. stroju.

kartusz — dekor. obramienie tarczy herbowej, tablicy inskrypcyjnej, płaskorzeźby, malowidła itp., w kształcie na ogół owalnym lub sercowatym, od 2. poł. XVI w. także prostokątnym z dekoracją ornamentu okuciowego i zwijanego.

medalion — małe, płaskie pudełeczko okrągłe lub owalne, wykonane jedną z technik złotniczych, zdobione szlachetnymi kamieniami lub emalią, przeznaczone do zawieszania na szyi; wewnątrz miejsce na miniaturę portretową.

medalion — relief lub malowidło w owalnym lub okrągłym obramieniu; występuje od starożytności jako motyw dekor. w architekturze i rzemiośle artyst.; także jako samoistna ozdoba w kształcie okrągłym lub owalnym.

menora — żyd. świecznik stojący, o 7 ramionach ułożonych w pionowej płaszczyźnie i zakończonych ustawionymi na jednym poziomie tulejkami na świece (pierwotnie na lampki oliwne); pierwowzorem menory — świecznik z przybytku Izraelitów (opis w bibl. Księdze Wyjścia); metal. (najczęściej z brązu lub srebra), czasem ceram. lub drewn., zazwyczaj zdobiona ornamentem; motyw w sztuce, symbol judaizmu, godło państwa Izrael.

miniatura — obraz, gł. portret, o bardzo małym formacie; malowany drobiazgową techniką na pergaminie, kości słoniowej, metalu lub porcelanie; miniatura pojawiła się w XV w., b. popularna w okresie rokoka i klasycyzmu; często umieszczana w medalionach, bransoletkach itp.

szabla — broń sieczna o wygiętej, jednosiecznej głowni, przeznaczona do cięcia, używana od starożytności do XX w.; najwcześniej sz. pojawiła się na Wschodzie; w Polsce rozpowszechniła się w XVI w., stając się podstawowym uzbrojeniem szlachty; w XVII w. powstały pol. typy szabli bojowych, także szable ozdobne (karabela);

szpada — broń sieczna o wąskiej prostej głowni obosiecznej; używana w Europie w XVII–XIX w.; w Polsce w powszechnym użyciu od XVIII w. jako broń oficerów cudzoziemskiego autoramentu, piechoty i artylerii;

sygnet — rodzaj pierścienia, którego oczko jest tłokiem pieczętnym; w Polsce od XII w. używany przez możnowładców, od XVI w. również przez szlachtę (s. z oczkiem z kamienia szlachetnego lub półszlachetnego, z rytym monogramem lub herbem właściciela).

taszyzm — kierunek malarstwa abstrakc. uformowany ok. poł. XX w.; polega na zastosowaniu rozpryskiwania i rozlewania farby. Termin utworzony we Francji; odpowiada terminom: informel, abstrakc. ekspresjonizm, action painting (w USA), malarstwo gestu; 1889 zastosowany po raz pierwszy przez fr. krytyka sztuki F. Fénéona do impresjonist. „plamkowej” techniki malowania, a w obecnym znaczeniu 1951 przez fr. krytyka sztuki P. Guéguena. Główni przedstawiciele: H. Hartung, G. Mathieu, J. Pollock, J.P. Riopelle, M. Tobey, E.aan Vedova, Wols; w Polsce Tadeusz Kantor

pomander - przedmiotem, który wszedł do powszechnego użytku w związku z rosnącą popularnością korzennych przypraw w Europie był pomander (fr.pomme d,ambre - bursztynowe jabłko). Był to mały, kulisty, metalowy pojemnik służący do przechowywania korzennych lub ziołowych aromatycznych gałek sporządzanych przez aptekarzy lub perfumiarzy.Noszono go na szyi lub na przegubie ręki w celu neutralizacji przykrych zapachów,na które w czasach średniowiecza można się było natknąć na każdym kroku.Pomandery zdobione gemmami i emalią stały się z czasem bardzo modnymi elementami biżuterii. W XVI w. kulisty pojemnik został podzielony na przegrody; pokazany w witrynie pomander wykonany ze srebra, ma sześć przegródek na różne gatunki wonnych substancji. Do najczęściej stosowanych pachnideł należały: ambra,korzenie, zioła, piżmoraz cybet. Drugim powodem, dla którego noszono pomandery, była obawa przed zakażnymi chorobami. Sądzono wówczas, że częste wąchanie aromatycznych substancji zapobiega wchłanianiu z powietrza chorobotwórczych miazmatów. W XVII wieku aptekarze zalecali umieszczanie w pomanderach aromatycznego amoniaku. W XIX wieku stały się modne dwustronnie zamykane buteleczki z solami trzeżwiącymi. W XVIII i XIX wieku pomandery wyparte zostały przez niejednokrotnie bogato rytowane flakoniki na wonny ocet. Mimo że różniły się one kształtem, spełniały tę samą funkcję co pomandery - przykładano je sobie do nosa i wąchano ich zawartość; szczególnie często robiły to kobiety, które nagle zasłabły lub miały zawroty głowy. - KLEJNOTY ŚWIATA - Nance Fyson - Warszawa 1996

 

kontakt ..zobacz 

kontakt ..zobacz 

kontakt ..zobacz 

kontakt ..zobacz 

kontakt ..zobacz 

 
© GeoSIGMA
mazurski pensjonat agroturystyczny
010937